Trwają prace nad rekomendacjami NGR dotyczącymi przejścia z WIBOR na POLSTR w umowach detalicznych
Narodowa Grupa Robocza prowadzi prace nad rekomendacjami dotyczącymi sposobu przechodzenia na nowy wskaźnik referencyjny POLSTR w umowach zawartych z klientami detalicznymi – przekazał w czwartek prezes Związku Banków Polskich Tadeusz Białek. Wskaźniki referencyjne są wykorzystywane m.in. w kredytach mieszkaniowych, a w Polsce powszechnie stosowany jest WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate), który ma zostać zastąpiony przez POLSTR (Polish Short Term Rate). Od stycznia 2027 r. banki nie powinny już udzielać nowych kredytów opartych o WIBOR, przy czym sam WIBOR ma pozostać w tzw. uporządkowanej likwidacji i być opracowywany do 31 grudnia 2036 r. Do tego czasu wskaźnik może być stosowany w obowiązujących umowach.
Podczas czwartkowej konferencji prasowej prezes ZBP, a jednocześnie przewodniczący Narodowej Grupy Roboczej ds. reformy wskaźników referencyjnych (NGR), zaznaczył, że Grupa wydała już szereg rekomendacji określających, w jaki sposób banki mają stosować POLSTR od 1 stycznia 2027 r. Jak dodał, w odniesieniu do dotychczasowej produkcji, czyli już obowiązujących umów, funkcjonują rekomendacje przechodzenia na nowy wskaźnik w trybie dobrowolnym, jednak wyłącznie dla przedsiębiorstw.
Białek wskazał, że nadal prowadzone są prace nad odpowiednią „bliźniaczą” rekomendacją dla sektora detalicznego, tj. konsumentów. Jak zaznaczył, prace te nie zostały jeszcze domknięte, natomiast mają precyzyjnie określić, w jaki sposób klient będzie mógł złożyć wniosek o de facto zawarcie aneksu, w którym nastąpiłoby przejście ze starego wskaźnika na nowy.
Zapytany o to, czy sektor bankowy preferowałby, aby klienci detaliczni przechodzili na oprocentowanie okresowo stałe, czy też pozostawali przy zmiennym oprocentowaniu opartym na nowym wskaźniku, szef ZBP odpowiedział, że banki kierują się wytycznymi Komisji Nadzoru Finansowego. Jak mówił, KNF konsekwentnie zmierza do tego, by docelowym modelem dla kredytów hipotecznych było oprocentowanie okresowo stałe. Obecnie dominującym rozwiązaniem jest okres pięcioletni, choć – jak zaznaczył – stopniowo pojawiają się również umowy oparte np. o siedmioletni okres, przynajmniej w jednym banku.
W ocenie Białka „docelowym modelem niewątpliwie wedle oczekiwań KNF pozostaje oparcie o oprocentowanie okresowo stałe”. Jednocześnie podkreślił, że nie wyklucza to możliwości, iż część klientów będzie chciała przechodzić na oprocentowanie zmienne oparte o wskaźnik POLSTR, a takie wnioski – jak zaznaczył – będą procedowane.
Prezes ZBP zwrócił też uwagę na trzeci wariant, tj. oparcie kredytów o stopę referencyjną banku centralnego. Jak wskazał, taka możliwość funkcjonuje od lat przy kredytach konsumenckich, a kwestia ta stanowi również przedmiot oficjalnego zapytania – m.in. ze strony Ministerstwa Finansów – do Europejskiego Banku Centralnego. W takim przypadku, jak dodał, pojawiłaby się trzecia możliwość.
Komisja Nadzoru Finansowego uznała POLSTR za istotny wskaźnik referencyjny; łączna skala stosowania tego wskaźnika – według danych z końca sierpnia – na polskim rynku przekroczyła 18,5 mld euro. Administrator wskaźników referencyjnych GPW Benchmark 18 maja br. rozpoczął uporządkowaną likwidację wskaźnika WIBOR. Ostatnim dniem jego opracowywania i publikacji ma być 31 grudnia 2036 r., natomiast za dzień uporządkowanej likwidacji przyjmuje się 1 stycznia 2037 r. Zgodnie z tzw. mapą drogową przygotowaną przez NGR, od 1 stycznia 2027 r. nie powinny być zawierane nowe umowy oparte na WIBOR.
WIBOR – co do zasady – opiera się na realnych transakcjach, choć nie wyłącznie. W skład procesu wyznaczania wskaźnika wchodzą także tzw. kwotowania wiążące i modelowe, czyli stawki, po jakich banki uczestniczące w jego ustalaniu byłyby gotowe złożyć oraz przyjąć depozyt od innego uczestnika tego procesu lub na rynku bazowym. Zastępujący go POLSTR ma natomiast bazować wyłącznie na realnych transakcjach na rynku międzybankowym, czyli depozytach overnight – krótkoterminowych depozytach na jedną noc. W efekcie, zgodnie z harmonogramem reformy, rynek ma przejść na POLSTR w nowych umowach od 2027 r., przy jednoczesnym utrzymaniu WIBOR w obowiązujących kontraktach do końca 2036 r., a prace nad rozwiązaniami dla klientów detalicznych pozostają w toku.